Droom
1990: 'Het Huis van Bernarda Alba'
De traditie ging voorbij, golven beenderen zaaiend, van lijken en dolken (Pablo Nerunda)
'Ik ben nog niet oud, ik heb kettingen voor jullie alle vijf.' 'Vrouwen zonder man dat is al, in die dingen telt verwantschap niet meer mee.' 'Jullie zijn korreltjes graan. Ach nee, geen korreltjes graan: kouwe tongeloze kikkers!''Gelukzalig, duizendmaal gelukzalig zij die hem heeft gehad.'Ik vind het zo prachtig om iets helemaal verlicht te zien wegschieten als het jarenlang stil en stil heeft gestaan.'
tekst: Federico Garcia Lorca
regie: Nelleke Verweij
spel: Ria Esselink, Willeke van Laar, Berna Lohman, Rita Oldenhave, Maria Plekkenpol, José Stuyt
vormgeving: Ria Lub en Anita van Dalen
Kasteel Doorwerth, 20 en 21 jan 1990
De Gelderlander 18 jan 1990
Damesdroom speelt drama over verval van traditie
Door: Martin Hermens
Vijf zusters verlangen sterk naar een huwelijk om onder het bewind van hun moeder uit te komen. Tegelijkertijd beseffen ze dat het huwelijk voor hen een nieuwe gevangenis wordt. Eén dochter probeert haar verlangen te realiseren, maar moet dat met de dood bekopen omdat haar zusters uit jaloezie haar ondergronds tegenwerken. De Spaanse toneelschrijver Federico Garcia Lorca schreef daar een intrigerend drama over: 'Het huis van Bernarda Alba'. De Arnhemse amateur-toneelgroep Damesdroom brengt het stuk 20 en 21 januari op de planken.
"Vrouwen hebben meer te verliezen, zeker in zo'n situatie", zegt regisseuse Nelleke Verweij. "We hebben geprobeerd die sfeer te pakken. Het is een toneelstuk waarin je dingen van jezelf herkent. Dat resulteert in een stukje negatieve herkenning: hoe ga je zelf om met vrouwen waar je jaloers op bent?" De vrouwen in het stuk van Lorca zitten in één ruimte waar een voelbare broeierige sfeer heerst. "Ik regisseer op die onderlinge spanning", aldus Verweij. "Het continue aanwezig zijn, het elkaar in de gaten houden en er iets van moeten vinden. Dit stuk haalt dan ook andere dingen bij de spelers naar boven dan 'Maria Stuart', onze vorige produktie. 'Het huis van Bernarda Alba' staat dichter bij de belevingswereld van vrouwen. We zijn allemaal opgevoed door een vader en een moeder die bepaalde normen en tradities hadden. En die kom je tegen in dit stuk".
Idealisme
Damesdroom bestaat zo'n zeven jaar .Het gezelschap werd opgericht door personeelsleden van de psychiatrische inrichting Wolfheze. Het verloop van spelers, het verminderen van de subsidie van het ziekenhuis en de wens om los van de inrichting te komen waren de gronden om drie jaar geleden op eigen benen te gaan staan. Dat de groep alleen uit vrouwen bestaat, is puur toeval. "Dat heeft niets te maken met feministisch idealisme", zegt Nelleke Verweij. "Het is gewoon moeilijk om aan mannelijke spelers te komen".
Nelleke Verweij volgde een parttime opleiding aan de toneelacademie in Maastricht. Via stages belandde ze bij Damesdroom. Met dat gezelschap maakte ze ook haar eindproduktie, gebaseerd op het verhaal 'De meisjes van de suikerfabriek' van Tessa de Loo. Nadat Damesdroom op eigen benen stond. werd Verweij gevraagd om die samenwerking voort te zetten. "Onze samenwerking moet niet een vanzelfsprekendheid worden; ik wil niet tot de inventaris van Damesdroom behoren. Na iedere produktie moeten beide partijen afwegen of we samen verder willen gaan. Het moet wel een uitdaging blijven".
Locatie
Van het begin af aan bestond het idee om een toneelstuk op locatie te spelen. "Omdat we wilden afstappen van het gewone podium en omdat je op locatie je fantasie meer kunt gebruiken", aldus Nelleke Verweij. Damesdroom vond een kasteel uitermate geschikt voor het stuk van Lorca. "Een kasteel draagt de wetten en de geslotenheid van tradities in zich tussen die dikke muren". Via de Vrienden van de Gelderse Kastelen kwam de toneelgroep uit bij kasteel Doorwerth. Een subsidie van de gemeente Arnhem maakte de produktie aldaar mogelijk. Damesdroom vertilt zich volgens de regisseuse niet aan het stuk van Lorca. "Ik regisseer vanuit de mensen die ik heb. Ik ga uit van wat zij mij in het stuk te bieden hebben, dus kan het nooit te hoog gegrepen zijn. De kwaliteit van de uitvoering wordt grotendeels bepaald door het uitgangspunt. En dat is de groep zelf. Maar ik voeg ook zelf ontzettend veel toe. Ik probeer de spelers stapje voor stapje te helpen vat te krijgen op hun rol en de situatie. Ik daag ze erg uit zodat ik ze verder krijg dan ieder op zich denkt dat zij kan komen " .
Nelleke Verweij vindt dat ze een groot appel doet op haar spelers."Ik ben een vrij temperamentvol regisseuse en dat probeer ik over te brengen. Daar gaat het mij om. Ik wil de spelers bij de hartslag van het stuk krijgen zodat ze er heel actief met hun gevoel bij aanwezig zijn. Ik ben geen conceptregisseuse. Al repeterend wordt het stuk gemaakt. Spelers leveren zelf veel materiaal aan. Dat moet je uitdagen en gebruiken".
|
